موسوعة مواقف السلف في العقيدة والمنهج والتربية - جـ ٧

Al-Baghawi (1) (516 H) Al-Husain bin Mas'ud bin Muhammad al-Baghawi Abu Muhammad, seorang Syeikh, Imam, tokoh ilmuwan yang hebat, ikutan, al-Hafiz (penghafal hadis), Syeikhul Islam, penghidup Sunnah, ahli tafsir dan penulis karya-karya yang agung. Beliau mempelajari ilmu fiqh daripada syeikh bagi mazhab Syafi'i, iaitu al-Qadi Husain bin Muhammad. Beliau juga mendengar (mempelajari hadis) daripada Abu Umar Abdul Wahid al-Malihi, Abu al-Hasan Muhammad bin Muhammad, Abdurrahman bin Muhammad al-Dawudi dan selain mereka.

Antara individu yang meriwayatkan hadis daripadanya ialah Abu Mansur Muhammad bin As'ad al-'Attari, Abu al-Futuh Muhammad bin Muhammad al-Ta'i, Abu al-Makarim Fadhlullah bin Muhammad dan ramai lagi. Beliau merupakan seorang pemimpin, imam, ilmuwan yang sangat alim, zuhud (tidak mementingkan dunia) dan merasa cukup dengan perkara yang sedikit. Karya-karyanya telah diberkati dan diterima sepenuhnya oleh masyarakat kerana niat beliau yang baik serta tulus. Para ulama berlumba-lumba untuk mendapatkan karya beliau. Beliau berada di atas manhaj (jalan) Salaf, baik dari segi tingkah laku mahupun akidah (keyakinan). Beliau tidak akan menyampaikan pengajian melainkan dalam keadaan suci (mempunyai wuduk).

As-Subki berkata: Jarang sekali kami melihat beliau memilih sesuatu pendapat melainkan apabila dikaji, pendapat itu didapati lebih kuat daripada pendapat yang lain. Hal ini di samping kata-katanya yang ringkas, namun ia menunjukkan kemuliaan yang besar. Beliau sememangnya layak mendapat kedudukan itu kerana beliau menguasai ilmu-ilmu al-Quran, Sunnah dan Fiqh. Beliau wafat di Marru al-Rudh pada bulan Syawal tahun lima ratus enam belas Hijrah. Beliau dikebumikan di sisi gurunya, al-Qadi Husain, dan beliau hidup selama tujuh puluh lebih tahun.

Sikap beliau terhadap ahli bidaah: - Beliau mempunyai sebuah kitab berjudul: Sharh al-Sunnah.Beliau rahimahullah (semoga Allah merahmatinya) berkata bagi menjelaskan tujuan beliau menyusun kitab ini: Dan tujuan daripada penyusunan ini -di samping telah memadainya apa yang telah dikerjakan oleh mereka (iaitu para ulama Salaf), serta telah tercukupinya apa yang telah mereka lakukan-...

Meneladani perbuatan-perbuatan mereka, dan menyertai dalam satu rantaian yang salah satu hujungnya bersambung dengan dada kenabian, serta masuk ke dalam golongan kaum yang bersungguh-sungguh dalam menegakkan agama, dan berijtihad (berusaha keras) dalam menghidupkan Sunnah, kerana minat yang mendalam terhadap mereka, dan cinta kepada jalan mereka -walaupun amalan aku tidak setanding dengan kesungguhan mereka- kerana mengharap janji Allah Subhanahu wa Ta'ala melalui lisan Rasul-Nya sallallahu 'alaihi wasallam bahawa: «Seseorang itu akan bersama dengan orang yang dicintainya» (1).

Dan kerana aku melihat panji-panji agama telah kembali kepada sekadar pelajaran, manakala penduduk zaman ini telah dikuasai oleh hawa nafsu, sehingga tidak tersisa daripada agama melainkan lambang, dan tidak pula daripada ilmu melainkan nama, sehinggakan kebatilan digambarkan sebagai kebenaran dalam pandangan kebanyakan penduduk zaman ini, manakala kejahilan digambarkan sebagai ilmu. Maka zahirlah pada mereka kebenaran sabda Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam: «Sesungguhnya Allah tidak mencabut ilmu itu dengan mencabutnya terus daripada hamba-hamba-Nya, akan tetapi Dia mencabut ilmu dengan mematikan para ulama, sehingga apabila tidak tersisa lagi seorang alim pun, manusia akan melantik ketua-ketua yang jahil, lalu mereka ditanya maka mereka memberi fatwa tanpa ilmu, lantas mereka sesat dan menyesatkan». (2)

Oleh kerana keadaannya adalah seperti yang aku sifatkan kepada kamu, aku ingin menghidupkan kembali peringatan tentang ilmu, mudah-mudahan ia dapat mencergaskan mereka yang berminat dan peka, atau membangkitkan mereka yang terhenti dan malas. Maka jadilah aku seperti orang yang berusaha menyalakan pelita dalam kegelapan yang pekat, lalu dengannya orang yang bingung akan mendapat petunjuk atau orang yang mencari jalan akan menemuinya. Maka tidaklah sia-sia usaha orang yang berusaha itu, dan tidak pula hilang bahagiannya, dan kepada Allah tempat memohon pertolongan serta kepada-Nya juga penyerahan diri (tawakkal), dan Dia-lah yang mencukupi bagiku dan sebaik-baik Pelindung. (3)

Dan beliau rahimahullah (semoga Allah merahmatinya) berkata: (Bab menjauhi pengikut hawa nafsu): Allah Subhanahu wa Ta'ala berfirman...

... keyakinan mereka, dan apa yang terkandung dalam hati mereka mengenai makna-makna as-Sunan (jalan hidup Nabi) agar diikuti oleh orang yang ingin mencontohi mereka. Perkara itu berlaku ketika bidaah (perkara baru dalam agama) telah tersebar di merata tempat dan semakin banyak seruannya pada zaman tersebut. Maka pada ketika itulah, timbul keperluan mendesak untuk mendedahkan dan menjelaskan perkara yang sebenar agar orang yang mencari petunjuk daripada kalangan generasi terkemudian mendapat hidayah, sebagaimana kejayaan yang telah dicapai oleh golongan as-Salaf (generasi awal Islam) yang terdahulu. Kami memohon kepada Allah Ta’ala agar menjadikan kami daripada kalangan orang yang bertakwa, dan melindungi kami daripada rekaan golongan ahli bidaah. Dengan taufiq daripada Allah Ta’ala, saya akan menyebutkan sekumpulan imam kami daripada golongan Salaf yang telah mula menjelaskan makna-makna ini.

Antaranya ialah Abu Abdullah Sufyan bin Said bin Masruq al-Thauri. Sesungguhnya beliau telah menzahirkan akidahnya dan mazhabnya (jalan yang diikuti) dalam urusan Sunnah di banyak tempat, dan beliau telah mendiktekannya kepada Syu’aib bin Harb.

Antaranya juga ialah Abu Muhammad Sufyan bin Uyainah al-Hilali. Beliau telah memberikan jawapan tentang akidahnya apabila ditanya mengenainya sebagaimana yang diriwayatkan oleh Muhammad bin Ishaq al-Thaqafi.

Antaranya ialah Abu Amr Abdurrahman bin Amr al-Awza'i, iaitu imam bagi penduduk Syam. Beliau telah menzahirkan akidahnya pada zamannya, dan ia diriwayatkan oleh Ibn Ishaq al-Fazari.

Antaranya juga ialah Abu Abdurrahman Abdullah bin al-Mubarak yang merupakan imam bagi Khurasan, al-Fudhal bin Iyadh, Waki’ bin al-Jarrah, dan Yusuf bin Asbat. Mereka semua telah menzahirkan akidah dan mazhab mereka berdasarkan as-Sunan (jalan Nabi).

Antaranya lagi ialah Syarik bin Abdullah al-Nakha'i, Yahya bin Said al-Qattan, dan Abu Ishaq al-Fazari.

Antaranya ialah Abu Abdullah Malik bin Anas al-Asbahi al-Madini, iaitu imam bagi Dar al-Hijrah (Kota Madinah) dan faqih (ahli hukum) bagi dua tanah haram. Beliau telah menzahirkan akidahnya dalam bab iman dan al-Quran.

Antaranya ialah Abu Abdullah Muhammad bin Idris al-Syafi’i al-Mutallibi, penghulu para ahli fiqh pada zamannya.

Antaranya ialah Abu Ubaid al-Qasim bin Sallam, al-Nadr bin Syumail, dan Abu Yaqub Yusuf bin Yahya al-Buwaiti yang merupakan salah seorang murid al-Syafi’i. Beliau menzahirkan akidahnya ketika berlakunya al-Mihnah (ujian/fitnah) dalam bab al-Quran.

Antaranya ialah Abu Abdullah Ahmad bin Hanbal, penghulu ahli hadis pada zamannya dan orang yang paling warak (menjaga diri daripada syubhah) pada waktu itu. Beliau telah menzahirkan akidahnya, mengajak manusia kepadanya, bersabar dalam menghadapi ujian tersebut, dan sangat bersungguh-sungguh dalam mempertahankannya.

Antaranya ialah seorang syeikh yang zuhud lagi mulia, Zuhair bin Nu’aim al-Babi al-Sijistani. Beliau mempunyai penjelasan akidah dalam sepucuk surat yang ditulis kepada sebahagian saudaranya.

Kemudian pengarang menyebutkan sekumpulan ulama yang telah mengarang tentang akidah, sehinggalah beliau rahimahullah (semoga Allah merahmatinya) berkata: Dan Abu Ahmad bin Abi Usamah al-Qurasyi al-Harawi merupakan antara ulama dan ahli fiqh yang paling mulia di Khurasan. Beliau telah mendiktekan akidahnya dengan berkata: Adalah sepatutnya bagi sesiapa yang telah dikurniakan oleh Allah dengan ilmu hidayah dan kemuliaan mengikuti Sunnah daripada kalangan generasi terkemudian agar mencontohi generasi Salaf yang terdahulu. Sesungguhnya mazhab kami dan mazhab para imam kami daripada kalangan Ahlul Athar (golongan pengikut hadis dan atsar) adalah: Kami menyatakan bahawa Allah 'Azza wa Jalla itu Maha Esa, tiada sekutu bagi-Nya, tiada lawan bagi-Nya, tiada tandingan bagi-Nya, dan tiada yang menyerupai-Nya. Dia adalah Tuhan Yang Maha Esa lagi Maha Tunggal, tempat bergantung segala sesuatu. Dia tidak mempunyai teman wanita dan tidak pula mempunyai anak, serta tidak ada sesiapapun yang berserikat dalam hukum-Nya.

Beliau berkata: Dan kami beriman dengan sifat-sifat-Nya sebagaimana Dia menyifatkan diri-Nya di dalam kitab-Nya yang diturunkan, yang tidak akan didatangi oleh sebarang kebatilan dari depan mahupun dari belakangnya, ia diturunkan daripada Tuhan Yang Maha Bijaksana lagi Maha Terpuji. Kami juga beriman dengan apa yang telah sabit (sah) daripada Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam mengenai sifat-sifat-Nya Jalla Jalaluhu (Maha Agung Keagungan-Nya) melalui penukilan para perawi yang adil, serta sanad-sanad yang bersambung yang...

... Pejuang di jalan Allah, pahlawan Andalusia, dan tokohnya yang masyhur, yang telah disepakati kehebatannya oleh penduduk timur Andalusia. Abdur Wahid al-Marrakushi berkata: Beliau (Ibnu 'Iyad) merupakan antara orang-orang soleh yang besar, yang mana jika beliau menunggang kuda, maka tiada seorang pun yang mampu menandinginya. Kaum Nasrani (Kristian) menganggap kekuatan beliau setanding dengan seratus orang pahlawan berkuda, maka Allah melindungi wilayah tersebut melalui beliau dalam tempoh yang lama sehinggalah beliau wafat. Beliau mempunyai kedudukan-kedudukan (jasa) yang disaksikan, dan beliau merupakan pahlawan Islam pada zamannya. Al-Yasa' bin Hazm berkata tentang beliau: Beliau adalah orang yang paling berani menunggang kuda dan paling mahir dalam memberikan ancaman yang dahsyat kepada tentera Rom. Beliau wafat pada tahun lima ratus empat puluh dua Hijrah disebabkan sebatang anak panah yang terkena pada sumsum tulang belakang beliau.

Sikap beliau terhadap kaum musyrikin:
Al-Yasa' bin Hazm berkata dalam berita-berita tentang Maghrib: Telah menceritakan kepadaku al-Amir al-Malik al-Mujahid (pemimpin kerajaan yang berjuang) di jalan Allah, Abu Muhammad Abdullah bin 'Iyad, orang yang paling berani menunggang kuda dan paling mahir memberikan ancaman dahsyat kepada tentera Rom, beliau berkata: Pasukan tentera Salib telah turun menyerang kami, maka apabila mereka memanah kami dengan anak panah, ia menjadi penghalang antara kami dan matahari seperti sekumpulan belalang. Perkara yang sahih (benar) di sisi kami adalah jumlah pasukan berkuda mereka mencecah seratus ribu pahlawan, manakala pasukan berjalan kaki berjumlah dua ratus ribu orang atau lebih. Kami mengira di tempat yang hampir dengan kubu kami terdapat empat ratus khemah sutera atau seumpamanya, kami meyakini hal ini. Maka pengepungan terhadap kami menjadi semakin sengit, lalu kami keluar dengan kekuatan dua ratus pahlawan berkuda, kemudian kami membelah barisan tentera Rom sambil membunuh mereka, dan kami berlindung di kubu al-Zaitunah dengan tujuan menuju ke Valencia.

Al-Yasa' berkata: Mas'ud bin 'Izz al-Nas berkata kepadaku: Aku melihat Ibnu 'Iyad ketika beliau masih seorang pemuda, beliau telah bergusti dengan seorang lelaki Rom yang telah mengalahkan semua orang di bumi Andalusia. Maka lelaki Rom itu datang kepadanya, lalu Ibnu 'Iyad menolaknya daripada diri beliau dengan satu tolakan yang aku kira sendi-sendi lelaki Rom itu telah terputus, kemudian beliau memegang pinggang lelaki Rom itu sehingga aku melihat darah di bawah jari-jari Ibnu 'Iyad, kemudian beliau mengangkatnya dan menghempaskannya ke bumi, lalu pecahlah otaknya.

Beliau mempunyai satu lagi kisah: Iaitu seorang pahlawan daripada kalangan pasukan berkuda Rom telah berhenti di Lérida dan meminta untuk berlawan satu lawan satu. Maka Ibnu 'Iyad keluar menemuinya dengan memakai baju yang berlengan panjang yang telah dimasukkan batu yang bulat ke dalamnya, beliau mengikat hujung lengan baju tersebut dan menyandang pedangnya, manakala lelaki Rom itu lengkap dengan senjatanya. Maka Ibnu 'Iyad menyerangnya, lalu lelaki Rom itu menikam pada perisainya sehingga lembing itu tersangkut, maka Ibnu 'Iyad melepaskan perisai itu daripada tangannya dan segera memukul lelaki Rom itu dengan lengan bajunya sehingga otaknya berhamburan. Kami merasa kagum dan bertakbir, maka sebutan tentang beliau menjadi masyhur walaupun usia beliau masih muda. Adapun aku, aku telah hadir bersama beliau dalam peperangan pada hari-hari pemerintahannya, beliau seumpama batu yang tidak memberi kesan (tidak tergugat), dan pada fizikalnya beliau seolah-olah sebuah menara yang luar biasa ciptaannya.

Mas'ud berkata: Apabila kami sampai di al-Zaitunah setelah menyelesaikan keperluan kami, kami mendatangi Lérida pada waktu sahur (sebelum subuh), lalu kami terjatuh ke dalam khemah-khemah musuh yang mengepung negeri tersebut, maka kami mula memukul perisai-perisai dan bertempik, lalu kuda-kuda mereka lari ketakutan, dan kami membunuh sebahagian daripada...

...al-Ma'sum (individu yang terpelihara daripada dosa) dengan penjelasan yang panjang lebar. Antara perkara tersebut adalah dakwaan mereka bahawa: Sesungguhnya Allah mempunyai rahsia-rahsia dan hukum-hakam pada hamba-hamba-Nya, yang mana akal tidak mampu memahaminya secara sendirian, maka perkara tersebut tidak dapat diketahui melainkan melalui perantaraan seorang Imam yang Ma'sum.

Lalu aku (penulis) berkata kepada mereka: "Adakah Imam yang menyampaikan ajaran daripada Allah itu wafat sebaik sahaja beliau diperintahkan untuk menyampaikannya, atau adakah beliau kekal hidup selamanya?" Maka dia menjawab kepadaku: "Beliau telah wafat" -padahal ini bukanlah pegangan mazhabnya, tetapi dia hanya berpura-pura (taqiyyah) di hadapanku-. Aku bertanya lagi: "Adakah beliau meninggalkan pengganti?" Dia menjawab: "Beliau digantikan oleh wasinya (penerima wasiatnya), iaitu Ali." Aku bertanya: "Adakah Ali memutuskan perkara dengan kebenaran dan melaksanakannya?" Dia menjawab: "Beliau tidak mampu melaksanakannya kerana penguasaan golongan yang menentang." Aku bertanya: "Adakah beliau melaksanakannya ketika beliau mempunyai kemampuan (kuasa)?" Dia menjawab: "Taqiyyah (berpura-pura untuk melindungi diri) menghalangnya dan sifat itu tidak berpisah daripadanya sehingga beliau wafat; cuma taqiyyah itu kadangkala kuat dan kadangkala lemah, maka beliau tidak dapat berbuat apa-apa melainkan bersikap diplomasi (berlembut) agar pintu-pintu kekacauan tidak terbuka ke atasnya."

Aku bertanya: "Adakah sikap diplomasi ini sesuatu yang benar atau tidak?" Dia menjawab: "Ia adalah kebatilan yang dibolehkan kerana darurat (keadaan terdesak)." Aku bertanya: "Jika begitu, di manakah sifat Ismah (keterpeliharaan daripada dosa) itu?" Dia menjawab: "Sesungguhnya sifat Ismah itu hanya memberi manfaat apabila disertai dengan kemampuan (kuasa)." Aku bertanya: "Adakah orang-orang selepas beliau sehingga ke hari ini mempunyai kemampuan tersebut atau tidak?" Dia menjawab: "Tidak." Aku berkata: "Kalau begitu, agama ini terabai, dan kebenaran pula tidak diketahui serta tersembunyi?" Dia menjawab: "Ia akan muncul kelak." Aku bertanya: "Melalui siapa?" Dia menjawab: "Melalui Imam al-Muntazar (Imam yang dinanti-nantikan)." Aku bertanya: "Mungkinkah dia itu adalah Dajjal?" Maka tidak ada seorang pun yang hadir melainkan semuanya tertawa. Kami pun menghentikan perbualan itu atas tujuan daripadaku; kerana aku bimbang jika aku mendesaknya (dengan hujah), dia akan membalas dendam terhadapku di negaranya.

Kemudian aku berkata: Antara perkara yang paling menghairankan dalam kata-kata ini ialah: Bahawa sekiranya seorang Imam memberikan arahan kepada orang yang tidak mempunyai kemampuan, maka sesungguhnya dia telah mensia-siakannya, maka tidak ada lagi sifat Ismah baginya! Dan yang lebih menghairankan lagi ialah bahawa al-Bari (Allah Pencipta) Ta'ala -mengikut pegangan mazhab mereka- sekiranya Dia mengetahui bahawa tidak ada ilmu melainkan melalui seorang guru, lalu Dia mengutusnya dalam keadaan lemah dan keliru sehingga dia tidak mampu menyampaikan apa yang diketahuinya; maka seolah-olah Dia tidak mengajarnya dan tidak mengutusnya. Ini merupakan satu sifat lemah dan kezaliman bagi-Nya (Maha Suci Allah), terutamanya menurut mazhab mereka!

Maka mereka pun melihat hujah daripada kata-kata tersebut yang menyebabkan mereka tidak mampu lagi untuk bangkit mempertahankan diri. Berita perbualan ini pun tersebar luas, sehingga ketua golongan Batiniah yang dinamakan sebagai al-Isma'iliyyah berhasrat untuk bertemu denganku. Maka datanglah Abu al-Fath kepadaku di majlis al-Faqih al-Daybaqi, lalu dia berkata: "Sesungguhnya ketua golongan Isma'iliyyah berkeinginan untuk berbincang denganmu." Lalu aku menjawab: "Aku sedang sibuk."