موسوعة مواقف السلف في العقيدة والمنهج والتربية - جـ ١

Hamzah bin Abdul Muttalib (1) (3 H)

Hamzah bin Abdul Muttalib bin Hashim, bapa saudara Nabi Shallallahu 'alaihi wa sallam dan saudara sesusu Baginda. Beliau pernah digelar sebagai Asadullah (Singa Allah) dan Asadul Rasul (Singa Rasul-Nya). Beliau diberi kunyah (gelaran) Abu Ammarah, dan juga Abu Ya'la sempena nama dua anak lelaki beliau iaitu Ammarah dan Ya'la. Beliau merupakan seorang Imam (pemimpin), pahlawan yang gagah berani, ahli perang Badar, dan seorang Syahid (orang yang mati syahid).

Ibnu Ishaq berkata: Tatkala Hamzah memeluk Islam, kaum Quraisy menyedari bahawa Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam telah mendapat perlindungan dan Hamzah akan membela Baginda. Maka mereka pun menghentikan sebahagian daripada gangguan yang biasa mereka lakukan terhadap Baginda. Al-Hakim mengeluarkan sebuah hadis dan mensahihkannya daripada Jabir, daripada Nabi Shallallahu 'alaihi wa sallam, Baginda bersabda: "Penghulu para syuhada (orang-orang yang mati syahid) adalah Hamzah bin Abdul Muttalib" (2). Beliau berusia empat tahun lebih tua daripada Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam. Beliau telah dibunuh oleh Wahsyi pada hari peperangan Uhud atas permintaan Hindun binti Utbah sebagai dendam terhadap kematian bapanya, dan Hindun telah mengelar-ngelar jasad beliau.

Sikap Beliau Terhadap Kaum Musyrikin:

Daripada Ibnu Ishaq, beliau berkata: Telah menceritakan kepadaku seorang lelaki daripada kabilah Aslam yang merupakan seorang penghafal cerita, bahawa Abu Jahal telah menghalang Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam di Bukit Safa, lalu dia menyakiti Baginda, mencaci-maki, dan mengeluarkan kata-kata yang tidak disukai oleh Baginda berupa penghinaan terhadap agama Baginda serta memperlekehkan Baginda. Namun Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam tidak bercakap sepatah pun dengannya. Seorang hamba perempuan milik Abdullah bin Jud'an At-Taimi yang berada di tempat tinggalnya di atas Bukit Safa mendengar kejadian tersebut. Kemudian Abu Jahal pergi meninggalkan Baginda, lalu dia menuju ke tempat perhimpunan kaum Quraisy di sisi Kaabah dan duduk bersama mereka. Tidak lama kemudian, Hamzah bin Abdul Muttalib pun tiba...

Beliau datang dengan menyandang busur panahnya, baru pulang daripada berburu. Beliau merupakan seorang pemburu yang hebat, dan apabila beliau pulang daripada berburu, beliau tidak akan terus pulang ke rumahnya sehingga beliau melakukan tawaf di Kaabah terlebih dahulu. Apabila beliau melakukan perkara tersebut, beliau tidak akan melewati mana-mana tempat perhimpunan kaum Quraisy melainkan beliau akan berhenti, memberi salam, dan berbual dengan mereka. Beliau adalah orang Quraisy yang paling mulia dan paling kuat pendiriannya. Pada waktu itu, beliau masih seorang musyrik yang mengikut agama kaumnya.

Apabila beliau melewati seorang hamba perempuan, pada ketika itu Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam telah pun beredar dan pulang ke rumah Baginda, maka hamba tersebut berkata kepadanya: "Wahai Abu Ammarah, kalaulah kamu melihat apa yang telah dialami oleh anak saudaramu daripada Abu al-Hakam (Abu Jahl) sebentar tadi. Dia mendapati Baginda di sini lalu dia menyakiti, mencaci, dan melakukan perkara yang tidak disukai oleh Baginda, kemudian dia beredar begitu sahaja tanpa Muhammad membalas sepatah pun."

Maka marahlah Hamzah kerana kemuliaan yang telah Allah Azza wa Jalla kehendakkan untuknya. Beliau pun keluar dengan segera tanpa berhenti menemui sesiapa pun, seperti yang biasa beliau lakukan, dengan niat untuk tawaf di Baitullah serta bersiap sedia untuk berhadapan dengan Abu Jahl.

Apabila beliau masuk ke dalam masjid (Masjidil Haram), beliau melihat Abu Jahl sedang duduk di tengah-tengah kaumnya. Beliau pun menghampirinya, dan sebaik sahaja beliau berdiri di atas kepala Abu Jahl, beliau mengangkat busur panahnya lalu memukulnya dengan pukulan yang menyebabkan luka parah yang mengerikan.

Beberapa orang lelaki daripada kaum Quraisy daripada Bani Makhzum bangkit untuk membela Abu Jahl daripada Hamzah. Mereka berkata: "Kami tidak melihat kamu wahai Hamzah melainkan kamu telah saba't (meninggalkan agama nenek moyang)." Hamzah menjawab: "Apa yang menghalang aku daripada berbuat demikian, sedangkan telah jelas bagiku kebenaran daripadanya, dan aku bersaksi bahawa dia (Muhammad) adalah utusan Allah, dan apa yang dikatakannya adalah benar. Demi Allah, aku tidak akan berpaling, maka halanglah aku jika kamu benar-benar jujur."

Maka Abu Jahl pun berkata: "Biarkanlah Abu Ammarah (Hamzah), kerana demi Allah, aku sememangnya telah mencaci anak saudaranya dengan cacian yang sangat buruk."

Hamzah pun tetap teguh dengan keislamannya dan terus mengikuti apa yang disampaikan oleh Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam. Apabila Hamzah memeluk Islam, kaum Quraisy menyedari bahawa Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam telah menjadi kuat dan terlindungi, dan Hamzah akan membelanya. Maka mereka pun menghentikan sebahagian daripada gangguan yang biasa mereka lakukan terhadap Baginda.

Beliau (Hamzah) pun mengungkapkan syair tentang perkara tersebut ketika beliau memukul Abu Jahl dan memeluk Islam:

"Rasakanlah wahai Abu Jahl atas apa yang telah kamu lakukan... daripada urusanmu yang zalim ketika kamu berjalan."...

... tiada yang lebih penting bagi saya daripada perkara itu. Maka apabila saya telah wafat, bawalah saya kemudian ucapkanlah salam dan katakanlah, "Umar bin al-Khattab memohon izin (untuk dikebumikan)". Jika dia (Aisyah) mengizinkan saya, maka masukkanlah saya. Namun jika dia menolak saya, maka kembalikanlah saya ke perkuburan kaum Muslimin.

Kemudian datanglah Ummul Mukminin Hafshah bersama para wanita yang berjalan bersamanya. Apabila kami melihat mereka, kami pun berdiri. Lalu dia (Hafshah) masuk menemui beliau (Umar) dan menangis di sisinya seketika. Kemudian para lelaki memohon izin, lalu dia masuk ke bahagian dalam untuk memberi ruang kepada mereka. Kami mendengar tangisannya dari dalam.

Para sahabat berkata, "Berilah wasiat wahai Amirul Mukminin, dan lantiklah pengganti". Beliau berkata, "Aku tidak mendapati sesiapa yang lebih berhak terhadap urusan (kepimpinan) ini melainkan kumpulan orang ini atau sekumpulan lelaki (al-raht) yang mana Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam wafat dalam keadaan meredai mereka". Lalu beliau menyebut nama Ali, Uthman, al-Zubair, Talhah, Saad, dan Abdul Rahman.

Beliau berkata, "Abdullah bin Umar akan menyaksikan kalian (dalam musyawarah), namun dia tidak mempunyai hak sedikit pun dalam urusan kepimpinan ini", sebagai satu bentuk takziah (penghibur hati) baginya. "Jika jawatan pemimpin itu jatuh kepada Saad, maka dialah orangnya. Jika tidak, maka hendaklah sesiapa pun di antara kalian yang menjadi pemimpin memohon bantuan daripadanya (Saad), kerana sesungguhnya aku tidak memecatnya disebabkan kelemahan mahupun pengkhianatan".

Beliau berkata lagi, "Aku berwasiat kepada khalifah selepasku agar menjaga hak golongan Muhajirin yang awal dan memelihara kehormatan mereka. Aku juga berwasiat kepadanya agar berbuat baik kepada golongan Ansar, iaitu mereka yang telah mendiami negeri (Madinah) dan telah beriman sebelum mereka, supaya diterima kebaikan daripada orang yang baik di antara mereka dan dimaafkan kesalahan daripada orang yang tersilap di antara mereka".

"Aku berwasiat kepadanya agar berbuat baik kepada penduduk kota-kota (al-amsar), kerana mereka adalah benteng Islam, pengumpul harta (zakat/pajak), dan penyebab kemarahan musuh. Janganlah diambil daripada mereka melainkan lebihan harta mereka dengan keredaan mereka".

"Aku berwasiat kepadanya agar berbuat baik kepada orang Arab Badwi, kerana mereka adalah asal-usul bangsa Arab dan sumber kekuatan Islam. Hendaklah diambil daripada harta sampingan (zakat) mereka dan dikembalikan kepada orang-orang fakir di kalangan mereka".

"Aku berwasiat kepadanya dengan jaminan (dzimmah) Allah dan jaminan Rasul-Nya Shallallahu 'alaihi wa sallam, agar dia menunaikan janji kepada mereka (ahli dzimmah/bukan Muslim di bawah perlindungan Islam), berperang di belakang mereka (melindungi mereka), dan tidak membebani mereka melainkan mengikut kemampuan mereka".

Maka apabila beliau (Umar) telah wafat, kami membawanya keluar lalu kami berjalan pergi. Kemudian Abdullah bin Umar mengucapkan salam dan berkata, "Umar bin al-Khattab memohon izin". Dia (Aisyah) berkata, "Masukkanlah dia". Maka beliau pun dimasukkan lalu diletakkan di sana bersama dua sahabatnya (Rasulullah dan Abu Bakar).

Apabila selesai urusan pengebumiannya, kumpulan lelaki tersebut berkumpul, lalu Abdul Rahman berkata, "Serahkanlah urusan kalian kepada tiga orang di antara kalian". Maka al-Zubair berkata, "Aku telah menyerahkan urusanku kepada...

...hal tersebut, dan bahawa mereka telah bersepakat (untuk melantik) seorang lelaki dalam kalangan mereka. Maka berdirilah al-Mughirah bin Syu'bah di hadapan orang ramai, lalu beliau memuji Allah dan menyanjung-Nya, kemudian beliau berkata: "Amma ba'du (setelah itu), sesungguhnya kalian telah mengetahui wahai sekalian manusia, bahawa aku sentiasa menginginkan kesejahteraan bagi jemaah kalian, dan aku menahan diri daripada menyakiti kalian. Dan aku, demi Allah, benar-benar merasa bimbang sekiranya perkara itu menjadi satu didikan yang buruk bagi orang-orang yang bodoh dalam kalangan kalian, adapun bagi orang-orang yang bijaksana lagi bertakwa maka tidak. Demi Allah, aku benar-benar bimbang sekiranya aku tidak mempunyai pilihan selain daripada membebankan orang yang bijaksana lagi bertakwa dengan dosa orang yang bodoh lagi jahil. Maka cegahlah wahai sekalian manusia orang-orang bodoh dalam kalangan kalian sebelum bencana itu menimpa orang awam kalian. Telah disebutkan kepadaku bahawa beberapa orang lelaki dalam kalangan kalian mahu menonjolkan perpecahan dan perselisihan di kota ini. Demi Allah, tidaklah mereka keluar ke mana-mana kawasan Arab di kota ini melainkan aku akan membinasakan mereka dan menjadikan mereka sebagai pengajaran bagi orang-orang selepas mereka. Maka hendaklah setiap kaum menjaga diri mereka sendiri sebelum menyesal, kerana sesungguhnya aku berdiri di kedudukan ini adalah dengan tujuan untuk menegakkan hujah (alasan yang kuat) dan memberikan peringatan (supaya tiada lagi alasan)."

Lalu berdirilah Ma'qil bin Qais ar-Riyahi kepadanya dan berkata: "Wahai Amir (pemimpin), adakah telah dinamakan kepada kamu salah seorang daripada mereka? Jika mereka telah dinamakan kepada kamu, maka beritahulah kami siapakah mereka? Jika mereka daripada kalangan kami, nescaya kami akan mencukupi kamu (untuk menangani mereka). Dan jika mereka daripada selain kami, maka perintahkanlah orang-orang yang taat daripada penduduk kota kami ini, nescaya setiap kabilah akan membawa orang-orang bodoh mereka kepadamu." Maka beliau (al-Mughirah) menjawab: "Tiada seorang pun daripada mereka yang dinamakan kepadaku. Akan tetapi, telah dikatakan kepadaku bahawa satu kumpulan mahu melakukan pemberontakan di kota ini." Lalu Ma'qil berkata kepadanya: "Semoga Allah memperbaiki urusanmu! Sesungguhnya aku akan berjalan dalam kalangan kaumku dan aku akan mencukupi kamu daripada apa yang mereka lakukan, maka hendaklah setiap ketua (pemimpin) mencukupi kamu daripada kaumnya."

Lalu al-Mughirah bin Syu'bah turun dan menghantar utusan kepada ketua-ketua penduduk, lalu beliau memanggil mereka. Kemudian beliau berkata kepada mereka: "Sesungguhnya telah berlaku perkara yang telah kalian ketahui, dan aku telah mengatakan apa yang telah kalian dengar. Maka hendaklah setiap orang daripada ketua-ketua ini mencukupi aku daripada kaumnya. Jika tidak, maka demi Tuhan yang tiada sembahan yang berhak disembah melainkan Dia, aku benar-benar akan berubah daripada apa yang kalian kenali (lembut) kepada apa yang kalian benci (keras), dan daripada apa yang kalian sukai kepada apa yang kalian tidak sukai. Maka janganlah seseorang yang mencela itu mencela melainkan dirinya sendiri, dan sesungguhnya telah dimaafkan (tiada alasan lagi) bagi sesiapa yang telah diberi peringatan." Maka keluarlah ketua-ketua tersebut menuju ke kabilah masing-masing, lalu mereka memohon kepada kaum mereka dengan nama Allah dan Islam agar mereka menunjukkan kepada mereka sesiapa yang mereka lihat bahawa dia...

Seorang lelaki datang lalu berkata: "Wahai Abu Abbas (Ibnu Abbas), beritahulah kepadaku siapakah golongan al-Qadariyyah (golongan yang menafikan takdir)? Kerana sesungguhnya orang ramai telah berselisih pendapat di tempat kami di sebelah Timur."

Maka Ibnu Abbas berkata: "Al-Qadariyyah adalah suatu kaum yang akan muncul pada akhir zaman, agama mereka adalah al-Kalam (perdebatan logik), mereka berkata bahawa sesungguhnya Allah tidak menentukan kemaksiatan ke atas makhluk-Nya, namun Dia menyeksa mereka atas apa yang telah Dia takdirkan ke atas mereka. Maka mereka itulah al-Qadariyyah, mereka adalah Majusi umat ini, dan mereka dilaknat melalui lisan (ucapan) para Nabi sekaliannya. Maka janganlah kamu berdebat dengan mereka supaya mereka tidak memfitnah (menyesatkan) kamu, janganlah duduk bersama mereka, janganlah menziarahi orang sakit di kalangan mereka, dan janganlah menghadiri jenazah mereka. Mereka adalah pengikut Dajjal, dan keluarnya Dajjal bagi mereka adalah lebih mereka sukai daripada air yang sejuk."

Lelaki itu berkata: "Wahai Abu Abbas, janganlah kamu marah kepadaku kerana sesungguhnya aku adalah seorang penanya yang sedang diuji dengan keberadaan mereka." Ibnu Abbas berkata: "Katakanlah (tanyalah)."

Lelaki itu bertanya: "Bagaimana boleh ada golongan Majusi dalam umat ini sedangkan umat ini adalah umat yang dirahmati?"

Ibnu Abbas menjawab: "Aku akan memberitahumu, semoga Allah memberikan manfaat kepadamu melalui jawapan ini." Lelaki itu berkata: "Lakukanlah (beritahulah)."

Beliau berkata: "Sesungguhnya kaum Majusi mendakwa bahawa Allah tidak menciptakan sesuatu pun daripada serangga yang melata mahupun kekotoran, dan Dia tidak menciptakan sesuatu yang mendatangkan kemudaratan. Sebaliknya, Dia hanyalah menciptakan perkara-perkara yang bermanfaat dan setiap sesuatu yang baik, manakala takdir itu hanyalah keburukan, dan segala keburukan itu adalah ciptaan serta perbuatan Iblis.

Manakala al-Qadariyyah pula berkata: Sesungguhnya Allah menginginkan suatu perkara daripada para hamba namun ia tidak berlaku, dan mereka telah mengeluarkan perkara itu daripada kekuasaan dan kemampuan-Nya. Sebaliknya, mereka mendakwa Iblis menginginkan suatu perkara daripada para hamba dan ia berlaku. Maka Iblis di sisi al-Qadariyyah adalah lebih kuat dan lebih perkasa. Maka mereka inilah al-Qadariyyah, dan mereka telah berdusta, wahai musuh-musuh Allah.

Sesungguhnya Allah menguji dan menyeksa atas apa yang Dia uji, dalam keadaan Dia tidak menzalimi sesiapa pun. Dia tidak disoal tentang apa yang Dia lakukan, dan Dia memberi kurnia serta memberi pahala atas kurniaan-Nya kepada mereka, dan Dia Maha Melakukan apa yang Dia kehendaki. Akan tetapi, mereka (al-Qadariyyah) adalah musuh-musuh Allah yang menyangka dengan suatu persangkaan, lalu mereka membenarkan persangkaan tersebut dalam diri mereka sendiri. Mereka berkata: 'Kamilah yang beramal, yang diberi pahala, dan yang diseksa disebabkan amal perbuatan kami, tidak ada sesiapapun yang mempunyai jasa (pemberian) ke atas kami.' Maka mereka telah lupa bahawa segala pemberian itu datangnya daripada Allah, dan mereka telah ditimpa kehinaan (kegagalan)."

Suwaid bin Said berkata: "Tiada Tuhan yang berhak disembah melainkan Allah, alangkah buruknya kata-kata tersebut. Sesungguhnya Allah Dialah Yang Memberi Petunjuk, Yang Menyesatkan, Yang Maha Penyayang, lagi Maha Menyeksa."

Lelaki itu berkata: "Segala puji bagi Allah yang telah memberikan kurnia kepadaku melalui dirimu wahai Abu Abbas. Semoga Allah memberikan taufiq (petunjuk) kepadamu, menolongmu, dan memuliakanmu. Demi Allah, sesungguhnya dahulu aku termasuk orang yang paling keras pegangannya dalam ucapan tersebut (fahaman Qadariyyah) yang aku jadikan sebagai agama kepada Allah, namun kini segalanya telah menjadi jelas bagiku..."