Kitab Hadis Abad 4H Ada terjemahan
Faedah-Faedah Hadis Abu Umair
فوائد حديث أبي عمير
أبو العباس أحمد بن أبي أحمد الطبري المعروف بـ ابن القاصِّ (ت 335هـ) (ت 335هـ)
Baca kitab penuh →
Petikan terjemahan
Petikan awal daripada kitab ini. Baca keseluruhannya di aplikasi Pustaka Turath.
حَدِيثُ ابْنِ الْقَاصِّ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا أَخْبَرَنَا شَيْخُنَا الْإِمَامُ الْحَافِظُ الْعَلَامَةُ شِهَابُ الدِّينِ أَبُو الْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ مُظَفَّرِ بْنِ أَبِي مُحَمَّدٍ النَّابُلْسِيُّ فَسَّحَ اللَّهُ فِي مُدَّتِهِ بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ يَوْمَ الثُّلَاثَاءِ الْعِشْرِينَ مِنْ جُمَادَى الْآخِرَةِ سَنَةَ سِتٍّ وَأَرْبَعِينَ وَسَبْعِمِائَةٍ قَالَ: أَخْبَرَنَا الْإِمَامُ الْحَافِظُ زَيْنُ الدِّينِ أَبُو مُحَمَّدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَرَوَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ فَيْرُوزَ الْفَارِقِيُّ الشَّافِعِيُّ رَحْمَهُ اللَّهُ تَعَالَى إِجَازَةً قَالَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ: أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الْإِمَامُ الْحَافِظُ تَقِيُّ الدِّينِ أَبُو عَمْرٍو عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الصَّلَاحِ إِجَازَةً، أنا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الْمَقْدِسِيُّ بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ عَامَ أَحَدَ وَسِتِّمِائَةٍ بِالْمَوْصِلِ، أنا الْحَافِظُ أَبُو سَعِيدٍ الْخَلِيلُ بْنُ أَبِي الرَّجَاءِ ابْنِ أَبِي الْفَتْحِ الرَّارَانِيُّ، أنا الْحَافِظُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ الدَّقَّاقُ، أَخْبَرَنِي الشَّيْخُ الْخَطِيبُ أَبُو الْفَتْحِ عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ حَسَّانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَسَّانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمَنِيعِيُّ الْمَخْزُومِيُّ بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ مَرَّاتٍ ثَلَاثًا قُلْتُ لَهُ: أَخْبَرَكُمُ الشَّيْخُ أَبُو مَسْعُودٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْبَجَلِيُّ قَدِمَ عَلَيْكُمْ ثنا الْقَاضِي أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى بْنِ سَنْدُولَهَ، أنا أَبُو عَلِيٍّ الزَّجَّاجِيُّ: نا أَبُو الْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ أَبِي أَحْمَدَ الطَّبَرِيُّ قَالَ
HADIS IBN AL-QAS
Dengan nama Allah Yang Maha Pemurah lagi Maha Penyayang. Wahai Tuhan kami, limpahkanlah kesabaran kepada kami.
Telah memberitahu kami syeikh kami, Imam, al-Hafiz, al-Allamah Syihabuddin Abu al-Abbas Ahmad bin Muzaffar bin Abi Muhammad al-Nabulsi — semoga Allah memanjangkan usianya — melalui bacaan aku kepadanya pada hari Selasa, dua puluh tiga Jamadilakhir tahun tujuh ratus empat puluh enam. Katanya: Telah memberitahu kami Imam, al-Hafiz Zainuddin Abu Muhammad Abdullah bin Marwan bin Abdullah bin Fairuz al-Fariqi al-Syafi'i rahimahullah taala secara ijazah. Katanya, dan beberapa orang lain: Telah memberitahu kami Syeikh, Imam, al-Hafiz Taqiyuddin Abu Amr Uthman bin Abd al-Rahman bin al-Salah secara ijazah: Telah memberitahu kami Abu Abdullah Muhammad bin Umar bin Abi Bakr al-Maqdisi melalui bacaan aku kepadanya pada tahun enam ratus satu di al-Mawsil: Telah memberitahu kami al-Hafiz Abu Sa'id al-Khalil bin Abi al-Raja' bin Abi al-Fath al-Rarani: Telah memberitahu kami al-Hafiz Abu Abdullah Muhammad bin Abd al-Wahid al-Daqqaq: Telah memberitahu aku Syeikh al-Khatib Abu al-Fath Abd al-Razzaq bin Hassan bin Sa'id bin Hassan bin Muhammad al-Mani'i al-Makhzumi melalui bacaan aku kepadanya sebanyak tiga kali. Aku berkata kepadanya: Telah memberitahu kamu Syeikh Abu Mas'ud Ahmad bin Muhammad bin Abdullah bin Abd al-Aziz al-Bajali yang datang kepada kamu: Telah memberitahu kami al-Qadi Abu Muhammad al-Hasan bin Muhammad bin Musa bin Sandulah: Telah memberitahu kami Abu Ali al-Zajjaji: Telah memberitahu kami Abu al-Abbas Ahmad bin Abi Ahmad al-Tabari, katanya:
: وَأَمَّا قِصَّةُ أَبِي عُمَيْرٍ فَأَنَا ذَاكِرُهَا بِرِوَايَتِهَا، وَمُلَطِّفٌ الْقَوْلَ فِي تَخْرِيجِ مَا فِيهَا مِنْ وُجُوهِ الْفِقْهِ وَالسُّنَّةِ وَفُنُونِ الْفَائِدَةِ وَالْحِكْمَةِ؛ لِيَعْلَمَ الزَّارِي عَلَى أَهْلِ الْحَدِيثِ بِهِ أَنَّهُمْ بِالْمَدْحِ بِهِ أَوْلَى وَأَنَّ السُّكُوتَ كَانَ بِهِ أَحْرَى، وَذَلِكَ أَنَّ فِيهِ سِتِّينَ وَجْهًا مِنَ الْفِقْهِ، وَسَنَأْتِي، إِنْ شَاءَ اللَّهُ، وَبِعَوْنِ اللَّهِ وَتَوْفِيقِهِ، عَلَى بَيَانِ ذَلِكَ وَتَفْصِيلِهِ:
Adapun kisah Abu Umair, aku akan menyebutkannya bersama riwayatnya, dan memperhalusi perkataan dalam mengeluarkan pelbagai sudut fikah, sunnah, serta pelbagai faedah dan hikmah yang terkandung di dalamnya; supaya orang yang mencela ahli hadis mengetahui bahawa mereka lebih layak dipuji dengannya, dan bahawa berdiam diri sebenarnya lebih wajar bagi mereka. Hal itu kerana di dalamnya terdapat enam puluh sudut fikah. Kami akan datang — insya-Allah, dengan pertolongan dan taufik Allah — untuk menjelaskan dan memperincikannya:
1 - أَخْبَرَنَا أَبُو خَلِيفَةَ بْنُ الْحُبَابِ الْجُمَحِيُّ، نا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، ثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِأَخٍ لَهُ صَغِيرٍ: «يَا أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ»
1 - Telah memberitahu kami Abu Khalifah bin al-Hubab al-Jumahi: Telah memberitahu kami Abu al-Walid al-Tayalisi: Telah memberitahu kami Syu'bah, daripada Abu al-Tayyah, daripada Anas bin Malik, bahawa Nabi ﷺ berkata kepada adiknya yang kecil: "Wahai Abu Umair, apa yang telah dilakukan oleh si nughair (burung kecil)?"
2 - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَضْرَمِيُّ، وَأَبُو يَعْلَى أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ ⦗ص: 14⦘ الْمَوْصِلِيُّ قَالَا: ثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ الْبَصْرِيُّ، ثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَرْوَانَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْشَانَا وَيُخَالِطُنَا، فَكَانَ مَعَنَا صَبِيٌّ يُقَالُ لَهُ أَبُو عُمَيْرٍ، فَقَالَ: «يَا أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ»
2 - Telah memberitahu kami Muhammad bin Abdullah al-Hadrami dan Abu Ya'la Ahmad bin Ali ⦗hlm: 14⦘ al-Mawsili, kedua-duanya berkata: Telah memberitahu kami Muhammad bin Amr bin Jabalah al-Basri: Telah memberitahu kami Muhammad bin Marwan, daripada Hisyam, daripada Muhammad, daripada Anas bin Malik, katanya: Rasulullah ﷺ biasa mendatangi kami dan bergaul dengan kami. Ketika itu ada bersama kami seorang kanak-kanak yang dipanggil Abu Umair, lalu baginda (Nabi ﷺ) bersabda: "Wahai Abu Umair, apa yang telah dilakukan oleh si nughair?"
3 - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ غَنَّامٍ الْكُوفِيُّ، ثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ⦗ص: 16⦘، نا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ الضُّبَعِيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَالِطُنَا، وَنَضَحْنَا لَهُ بِسَاطًا لَنَا فَصَلَّى عَلَيْهِ، وَكَانَ يَقُولُ لِأَخٍ لِي: «يَا أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ»
3 - Telah memberitahu kami Abdullah bin Ghannam al-Kufi: Telah memberitahu kami Abu Bakr bin Abi Syaibah ⦗hlm: 16⦘: Telah memberitahu kami Waki', daripada Syu'bah, daripada Abu al-Tayyah al-Duba'i, katanya: Aku mendengar Anas bin Malik berkata: Rasulullah ﷺ biasa bergaul dengan kami, dan kami menghamparkan tikar kami untuk baginda, lalu baginda (Nabi ﷺ) solat di atasnya. Baginda (Nabi ﷺ) juga berkata kepada adikku: "Wahai Abu Umair, apa yang telah dilakukan oleh si nughair?"
4 - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ أَحْمَدَ الْخُزَاعِيُّ، ثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، نا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: كَانَ بُنَيٌّ لِأَبِي طَلْحَةَ يُكَنَّى أَبَا عُمَيْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَاءَ إِلَى أُمِّ سُلَيْمٍ مَازَحَهُ، فَدَخَلَ فَرَآهُ حَزِينًا، فَقَالَ: «مَا بَالُ أَبِي عُمَيْرٍ حَزِينًا؟» فَقَالُوا: مَاتَ، يَا رَسُولَ اللَّهِ، نُغَيْرُهُ الَّذِي كَانَ يَلْعَبُ بِهِ، فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: «أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ؟» قَالَ أَنَسٌ: وَمَا مَسَسْتُ شَيْئًا قَطُّ - خَزَّةً، وَلَا حَرِيرَةً - أَلْيَنَ مِنْ كَفِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم "
4 - Telah memberitahu kami Ishaq bin Ahmad al-Khuza'i: Telah memberitahu kami Muhammad bin Yahya bin Abi Umar al-Adani: Telah memberitahu kami Marwan bin Mu'awiyah al-Fazari, daripada Humaid, daripada Anas bin Malik, katanya: Ada seorang anak kecil milik Abu Talhah yang bergelar Abu Umair. Nabi ﷺ apabila datang ke rumah Ummu Sulaim, baginda (Nabi ﷺ) bergurau dengannya. Lalu baginda masuk dan melihatnya bersedih, maka baginda bersabda: "Kenapa Abu Umair bersedih?" Mereka menjawab: Dia telah mati, wahai Rasulullah — iaitu nughairnya yang biasa dia mainkan. Maka Rasulullah ﷺ mula bersabda: "Wahai Abu Umair, apa yang telah dilakukan oleh si nughair?" Anas berkata: Aku tidak pernah menyentuh sesuatu pun — sama ada kain khazz mahupun kain harir — yang lebih lembut daripada tapak tangan Rasulullah ﷺ.
5 - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْمَوْصِلِيُّ، نا وَهْبُ بْنُ ⦗ص: 17⦘ بَقِيَّةَ، ثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: «أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ ⦗ص: 18⦘ يَأْتِي أُمَّ سُلَيْمٍ، وَكَانَ إِذَا مَشَى يَتَوَكَّأُ، فَكَانَ يَنَامُ عَلَى فِرَاشِهَا» - ثُمَّ ذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ - قَالَ أَبُو الْعَبَّاسِ: وَفِيمَا رُوِّينَا مِنْ قِصَّةِ أَبِي عُمَيْرٍ سِتُّونَ وَجْهًا مِنَ الْفِقْهِ وَالسُّنَّةِ، وَفُنُونِ الْفَائِدَةِ وَالْحِكْمَةِ، فَمِنْ ذَلِكَ أَنَّ سُنَّةَ الْمَاشِي أَنْ لَا يَتَبَخْتَرَ فِي مِشْيَتِهِ وَلَا يَتَبَطَّأَ فِيهِ، فَإِنَّهُ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا مَشَى تَوَكَّأَ كَأَنَّمَا يَنْحَدِرُ مِنْ صَبَبٍ، وَمِنْهَا أَنَّ الزِّيَارَةَ سُنَّةٌ، وَمِنْهَا الرُّخْصَةُ لِلرِّجَالِ فِي زِيَارَةِ النِّسَاءِ غَيْرِ ذَوَاتِ الْمَحَارِمِ ⦗ص: 19⦘، وَمِنْهَا زِيَارَةُ الْحَاكِمِ الرَّعِيَّةَ، وَمِنْهَا أَنَّهُ إِذَا خَصَّ الْحَاكِمُ بِالزِّيَارَةِ وَالْمُخَالَطَةِ بَعْضَ الرَّعِيَّةِ دُونَ بَعْضٍ فَلَيْسَ ذَلِكَ بِمَيْلٍ، وَقَدْ كَانَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُ لِلْحُكَّامِ ذَلِكَ،
5 - Telah memberitahu kami Ahmad bin Ali al-Mawsili: Telah memberitahu kami Wahb bin ⦗hlm: 17⦘ Baqiyyah: Telah memberitahu kami Khalid bin Abdullah, daripada Humaid, daripada Anas bin Malik: Bahawa Nabi ﷺ biasa datang ke rumah Ummu Sulaim, dan apabila baginda berjalan, baginda bertongkat, lalu baginda tidur di atas hamparannya — kemudian dia menyebut hadis itu dengan panjangnya. Abu al-Abbas berkata: Dalam apa yang kami riwayatkan daripada kisah Abu Umair terdapat enam puluh sudut fikah dan sunnah, serta pelbagai faedah dan hikmah. Antaranya ialah sunnah orang yang berjalan agar tidak berlagak sombong dalam jalannya dan tidak berlambat-lambat di dalamnya, kerana baginda ﷺ apabila berjalan, baginda bertongkat seolah-olah baginda menuruni tempat yang menurun. Antaranya juga ialah ziarah itu sunnah. Antaranya lagi ialah keharusan bagi lelaki menziarahi wanita yang bukan mahram ⦗hlm: 19⦘. Antaranya juga ialah ziarah seorang hakim kepada rakyatnya. Antaranya lagi ialah apabila seorang hakim mengkhususkan ziarah dan pergaulan kepada sebahagian rakyatnya tanpa sebahagian yang lain, maka itu bukanlah suatu kecenderungan (pilih kasih). Sesungguhnya sebahagian ahli ilmu memakruhkan hal itu bagi para hakim,
6 - وَإِذَا ثَبَتَ مَا وَصَفْنَا كَانَ فِيهِ وَجْهٌ مِنْ تَوَاضُعِ الْحَاكِمِ لِلرَّعِيَّةِ،
6 - Apabila terbukti apa yang kami sifatkan itu, maka di dalamnya terdapat satu sudut daripada ketawadukan seorang hakim terhadap rakyatnya,