al-Baiquniyyah

منظومة البيقوني dalam ilmu hadis. Aku mulai dengan pujian serta selawat ke atas * Muhammad sebaik-baik nabi yang diutus. Dan inilah sebahagian daripada pembahagian hadis yang aku senaraikan * dan setiap satu datang dengan penjelasannya. Pertamanya ialah sahih, iaitu yang bersambung * sanadnya dan tidak syaz atau berillah. Diriwayatkan oleh perawi adil lagi dhabit daripada yang seumpamanya * yang dipercayai dalam ketepatan dan periwayatannya. * Dan hasan, yang dikenali jalannya dan para perawinya * tidak seperti sahih dari segi kemasyhurannya. Dan setiap yang kurang daripada darjat hasan * maka ia adalah daif, dan ia mempunyai banyak bahagian. Dan apa yang disandarkan kepada Nabi ﷺ dinamakan marfu' * dan apa yang disandarkan kepada tabiin dinamakan maqtu'. * Dan musnad ialah yang bersambung sanadnya daripada * perawinya sehingga kepada Nabi ﷺ tanpa terputus. Dan apa yang didengar oleh setiap perawi bersambung * sanadnya kepada Nabi ﷺ maka itulah muttasil. * Musalsal ialah yang jarang-jarang datang dengan satu sifat * seperti 'amma wallahi anba'ani al-fata'. Begitu juga 'kadha haddathanihi qa'iman' * atau 'ba'da an haddathani tabassama'. * Aziz ialah yang diriwayatkan oleh dua atau tiga orang * masyhur ialah yang diriwayatkan lebih daripada tiga orang. * Mu'an'an seperti 'an Sa'id 'an Karam' * dan mubham ialah yang padanya ada perawi yang tidak dinamakan. Dan setiap yang aku katakan perawinya tinggi * dan lawannya ialah yang rendah. Dan apa yang aku sandarkan kepada para sahabat * daripada perkataan dan perbuatan maka ia adalah mauquf. Dan ketahuilah * dan mursal daripadanya ialah yang gugur sahabatnya * dan katakan gharib apa yang diriwayatkan oleh seorang perawi sahaja. Dan setiap yang tidak bersambung dalam apa keadaan sekalipun * sanadnya maka ia adalah munqati' dari segi sambungannya. Dan mu'dhal ialah yang gugur daripadanya dua orang * dan apa yang datang secara mudallas ada dua jenis. Pertama ialah menggugurkan syeikh dan * memindahkan daripada orang di atasnya dengan 'an'. Dan yang kedua tidak menggugurkannya tetapi menyifatkan * sifat-sifatnya yang dengannya ia tidak dikenali. Dan apa yang menyalahi perawi thiqah yang ramai * maka ia adalah syaz, dan maqlub ada dua bahagian yang menyusul. Menggantikan seorang perawi dengan perawi yang lain adalah satu bahagian * dan membalikkan sanad bagi matan adalah satu bahagian.

* Mu'an'an seperti 'an Sa'id 'an Karam' * dan mubham ialah yang padanya ada perawi yang tidak dinamakan. Dan setiap yang aku katakan perawinya tinggi * dan lawannya ialah yang rendah. Dan apa yang aku sandarkan kepada para sahabat * daripada perkataan dan perbuatan maka ia adalah mauquf. Dan ketahuilah * dan mursal daripadanya ialah yang gugur sahabatnya * dan katakan gharib apa yang diriwayatkan oleh seorang perawi sahaja. Dan setiap yang tidak bersambung dalam apa keadaan sekalipun * sanadnya maka ia adalah munqati' dari segi sambungannya. Dan mu'dhal ialah yang gugur daripadanya dua orang * dan apa yang datang secara mudallas ada dua jenis. Pertama ialah menggugurkan syeikh dan * memindahkan daripada orang di atasnya dengan 'an'. Dan yang kedua tidak menggugurkannya tetapi menyifatkan * sifat-sifatnya yang dengannya ia tidak dikenali. Dan apa yang menyalahi perawi thiqah yang ramai * maka ia adalah syaz, dan maqlub ada dua bahagian yang menyusul. Menggantikan seorang perawi dengan perawi yang lain adalah satu bahagian * dan membalikkan sanad bagi matan adalah satu bahagian. Dan al-fard ialah apa yang aku hadkan dengan seorang thiqah * atau sekumpulan, atau terhad kepada satu riwayat sahaja. Dan apa yang berillah dengan kecacatan yang samar atau tersembunyi * maka ia adalah mu'allal di sisi mereka, telah dikenali. Dan yang mempunyai perselisihan pada sanad atau matan * maka ia adalah mudhtarib di sisi ahli bidang ini. * Dan al-mudrajat dalam hadis ialah apa yang datang * daripada sebahagian lafaz perawi yang bersambung. Dan apa yang diriwayatkan oleh setiap rakan daripada saudaranya * maka ia adalah mudabbaj, ketahuilah dengan sebenar-benarnya dan pilihlah ia. * Muttafiq dari segi lafaz dan tulisan adalah muttafiq * dan lawannya pada apa yang kami sebutkan ialah muftariq. * Mu'talif ialah yang bersetuju dari segi tulisan sahaja * dan lawannya ialah mukhtalif, maka takutlah akan kesilapan. * Dan al-munkar ialah yang diriwayatkan secara bersendirian oleh seorang perawi yang * penta'dilannya tidak dapat menampung sifat bersendirian itu. * Matruk ialah apa yang diriwayatkan secara bersendirian oleh seorang sahaja * dan mereka bersepakat akan kelemahannya, maka ia seperti yang ditolak. Dan pendustaan yang direka-reka lagi dibuat-buat * ke atas Nabi ﷺ maka itulah maudu'. Dan telah datang seperti permata yang tersimpan * aku menamakannya Manzumah al-Baiquni. Ia lebih daripada tiga puluh dengan empat * bahagian-bahagiannya telah sempurna, dengan kebaikan ia ditutup. [ج1 ص1]