Kitab al-Mu'aththirat wa Miftah al-Musykilat

### (1)

Dengan nama Allah Yang Maha Pemurah lagi Maha Penyayang, kepada-Nya aku memohon pertolongan dan kepada-Nya aku berserah diri.

Segala puji bagi Allah, Pencipta bumi-bumi dan langit-langit, yang <kepada-Nya berakhir segala pengaruh dan yang memberi pengaruh>, dan kepada kewujudan-Nya bergantung sahnya syarat-syarat dan tuntutan keperluan-keperluan. Selawat-Nya ke atas Nabi-Nya yang dikhususkan dengan kemuliaan-kemuliaan, yang diperkuatkan dengan mukjizat-mukjizat dan tanda-tanda, iaitu Muhammad, yang dengan kenabiannya ditutup segala kenabian dan dengan syariatnya dihapuskan seluruh syariat, dan ke atas keluarganya yang baik-baik, yang dilebihkan selepasnya (Nabi ﷺ) atas seluruh makhluk, <dan kesejahteraan-Nya> ke atas mereka semua.

Engkau telah bertanya — semoga Allah memberi taufik kepada kami dan kepadamu <untuk memerhati> apa yang selepas kematian, dan menjadikan kami dan engkau termasuk orang yang menyimpan amal-amal soleh yang kekal — agar aku menjelaskan kepadamu <keseluruhan> perkataan tentang pengaruh-pengaruh dan apa yang seumpamanya daripada syarat-syarat dan keperluan-keperluan. Maka aku menyahut pertanyaanmu itu kerana mengharapkan manfaat yang akan engkau peroleh daripadanya dan mengharapkan pahala yang akan dituliskan bagiku kerananya. Daripada Allah Subhanahu wa Ta'ala aku memohon taufik dan petunjuk, dan kepada-Nya aku meminta perlindungan dan sokongan dengan kurnia dan rahmat-Nya.

### (2) Perbincangan tentang pengaruh-pengaruh dan apa yang seumpamanya, serta membezakan sebahagiannya daripada sebahagian yang lain dan apa yang khusus bagi setiap satunya daripada pengaruh

Sebelum memulakan perkara itu, kami sebutkan hakikat pemberi pengaruh (al-mu'aththir). Hakikatnya ialah setiap apa yang terzahir dengannya sesuatu hukum atau sifat. Ketahuilah bahawa pemberi pengaruh itu ada tiga: pertama, pelaku (al-fa'il), iaitu hakikat yang wujud <daripada arahnya> sebahagian daripada apa yang ia mampu lakukan; kedua, sebab hakiki (al-'illah), iaitu setiap zat yang mewajibkan sesuatu sifat bagi selainnya; dan ketiga, penyebab (al-sabab), iaitu setiap zat yang mewajibkan zat yang lain. Inilah pemberi-pemberi pengaruh.

Adapun apa yang seumpama pemberi pengaruh, ia juga tiga: salah satunya penuntut (al-muqtadhi), iaitu hakikatnya setiap sifat yang khusus pada sesuatu zat, yang disebabkan sifat itu wajib bagi zat tersebut sifat yang lain; kedua, syarat (al-syarat), iaitu apa yang bergantung kepadanya hasil sesuatu yang lain, atau apa yang seumpama yang lain seperti sifat-sifat. Jika engkau mahu, katakanlah: iaitu apa yang mensahihkan hasil sesuatu yang disyaratkan dan bukan pemberi pengaruh pada kewajibannya, atau apa yang bergantung kepadanya sahnya sesuatu yang lain, atau apa yang seumpama yang lain seperti sifat-sifat, dan bukan pemberi pengaruh pada kewajibannya. Dua batasan ini lebih utama daripada yang pertama, kerana yang pertama itu terbantah dengan sebab hakiki (al-'illah), kerana hasil sifat yang menjadi kesannya bergantung kepadanya sedangkan ia bukan syarat; demikian juga penyebab (al-sabab), hasil kesannya bergantung kepadanya sedangkan ia bukan syarat. Ketiga, pendorong (al-da'i), ia terbahagi kepada dua jenis: pendorong hikmah dan pendorong keperluan. Pendorong hikmah ialah pengetahuan orang yang mengetahui, sangkaannya, atau keyakinannya bahawa perbuatan itu baik, atau bahawa orang lain memperoleh manfaat daripadanya atau terhindar daripada mudarat. Pendorong keperluan ialah pengetahuan orang yang mengetahui, sangkaannya, atau keyakinannya bahawa ia sendiri memperoleh manfaat daripada perbuatan itu atau terhindar daripada mudarat.

Pelaku ialah Pencipta Ta'ala dan sesiapa daripada makhluk-Nya yang berkemampuan. Sebab hakiki (al-'illah) seperti keadaan-keadaan (al-akwan) yang mewajibkan sifat bagi tempatnya, dan seperti kehendak-kehendak, kebencian-kebencian, sangkaan-sangkaan, pemikiran-pemikiran dan keyakinan-keyakinan yang mewajibkan sesuatu bagi keseluruhan tanpa tempat tertentu. Penyebab (al-sabab) ialah sandaran (al-i'timad), pemerhatian (al-nazhar) dan keadaan (al-kaun), kerana sandaran mewajibkan sandaran yang seumpamanya dan mewajibkan keadaan dan suara dengan syarat adanya hentakan; pemerhatian dengan cara yang betul mewajibkan ilmu; dan keadaan melahirkan rasa sakit dan penyatuan, maka ia mewajibkan rasa sakit jika ia berupa pemisahan, dan mewajibkan penyatuan jika ia berupa kedekatan, pendampingan dan kejiranan. Ia melahirkan rasa sakit dengan syarat ketiadaan kesihatan, iaitu penyatuan tertentu yang wujud pada tempat yang hidup; dan ia melahirkan penyatuan pada cara yang menyukarkan pemisahan dengannya, dengan syarat pada salah satu daripada dua tempat penyatuan itu terdapat kelembapan dan pada yang lain terdapat kekeringan.