Risalah al-Khatt dan al-Qalam

Teks risalah

Abu Muhammad Abdullah bin Muslim bin Qutaibah al-Dinawari dalam menyebut tentang khat dan qalam.

Berkata Abu Muhammad yang disebutkan tadi: Qalam yang digunakan untuk menulis dinamakan qalam kerana ia dipotong (qalam) dan dipenggal; daripadanya datang perkataan qalamtu azfari (aku memotong kukuku), dan daripadanya juga dikatakan qalamah al-zufr (keratan kuku) bagi apa yang dipotong daripadanya.

Berkata orang lain: Benda yang digunakan untuk memotong qalam dinamakan miqlam.

Berkata Ibn Qutaibah: Kadang-kadang anak panah (qidah) juga dinamakan aqlam, dan ia dinamakan demikian kerana ia diraut. Allah عز وجل berfirman: (Ketika mereka melontar anak-anak panah mereka, siapakah di antara mereka yang akan memelihara Maryam). Katanya: Mereka berebut-rebut untuk memelihara Maryam, lalu mereka mengundi dengan anak panah; keluarlah anak panah Zakaria, maka dia pun memeliharanya.

Berkata Abdullah bin Abdul Aziz: Setiap buluh yang dipotong sebahagian daripadanya, maka potongan itu ialah qalam; dan setiap kayu yang diraut dan ditandai hujungnya dengan suatu tanda, maka ia juga qalam.

Dan beliau berkata mengenai firman Allah عز وجل: (Ketika mereka melontar anak-anak panah mereka): Dalam tafsir disebutkan bahawa ia adalah kayu-kayu yang tertulis nama-nama mereka di hujungnya.

Jamak bagi qalam ialah aqlam dan qilam, seperti jabal dan jibal.